Nieuws

26 november 2020

INAPTItude en raadpleging van het sociaal en economisch comité

 In drie arresten heeft de Sociale Afdeling van de Cour de cassation (het Franse Hooggerechtshof) de straf verduidelijkt die wordt opgelegd aan werkgevers die nalaten het Sociaal en Economisch Comité te raadplegen wanneer een werknemer arbeidsongeschikt wordt verklaard om andere dan beroepsredenen.

Verplichtingen van werkgevers bij arbeidsongeschiktheid van werknemers

Sinds 1^er Vanaf 1 januari 2017 is het advies van personeelsvertegenwoordigers vereist voor alle gevallen van arbeidsongeschiktheid, of het nu om beroeps- of niet-beroepsarbeidsongeschiktheid gaat, terwijl de verplichting om personeelsvertegenwoordigers te raadplegen voorheen alleen gold voor gevallen van arbeidsongeschiktheid die het gevolg waren van een beroepsziekte of -ongeval.

De werkgever moet dan het advies van het Sociaal en Economisch Comité inwinnen. Er zijn geen formele vereisten voor het inwinnen van het advies van de personeelsvertegenwoordigers, en de werkgever kan deze vertegenwoordigers zelfs per e-mail bijeenroepen. (Cass. soc., 23 mei 2017, n^o 15-24.713). 

Het Hof van Cassatie heeft verduidelijkt dat de mening van de personeelsvertegenwoordigers slechts indicatief is.

Bijvoorbeeld, zelfs als de leden van het Comité was voor het ontslag van de werknemer. betrokken werknemer, ontsloeg dit de werkgever niet van het zoeken naar een nieuwe baan (Cass. soc., 6 mei 2015, n^o 13-25.727).

De straf voor het niet raadplegen wordt alleen gespecificeerd in het geval van werkgerelateerde arbeidsongeschiktheid

De wet van 8 augustus 2016 (nr. 2016-1088) over werk, het moderniseren van de sociale dialoog en het veiligstellen van loopbaantrajecten heeft de procedures die van toepassing zijn op ontslag na beroepsmatige en niet-beroepsmatige ongeschiktheid eenvormig gemaakt.

Vóór de inwerkingtreding van de wet van 8 augustus 2016 (nr. 2016-1088) had het overleg met werknemersvertegenwoordigers alleen betrekking op gevallen van arbeidsongeschiktheid.

Bij gebrek aan overleg werd het ontslag als nietig beschouwd.  

De drie arresten van de Sociale Afdeling van het Hof van Cassatie van 30 september 2020 (nr. 19-16.488, nr. 19-13.122 FS-PB en nr. 19-11.974 FS-PBI) werpen meer licht op de sanctie die aan de werkgever wordt opgelegd voor het niet raadplegen van het Sociaal en Economisch Comité in geval van ontslag wegens niet-arbeidsgeschiktheid.

Ontslag wegens niet-arbeidsongeschiktheid en overleg met personeelsvertegenwoordigers

Tot nu toe had de sociale afdeling van het Hof van Cassatie zich niet uitdrukkelijk uitgesproken over de sanctie die van toepassing is in geval van niet-naleving van de raadplegingsprocedure van het sociaaleconomisch comité wanneer de ongeschiktheid van niet-beroepsmatige aard is.

Deze drie uitspraken geven meer duidelijkheid.

In de uitspraken 19-16.488 en 19-13.122 stelden de rechters dat "de werknemer arbeidsongeschikt is verklaard na een periode van schorsing van de arbeidsovereenkomst als gevolg van een arbeidsongeval, was het de verantwoordelijkheid van de werkgever om de personeelsvertegenwoordigers te raadplegen over de mogelijkheden van herplaatsing voordat de ontslagprocedure werd gestart.

Het Hof heeft vervolgens de prerogatieven van de personeelsvertegenwoordigers versterkt door te stellen dat hun raadpleging een substantiële formaliteit vormt, zelfs wanneer de ongeschiktheid een niet-beroepsmatige oorsprong heeft, in die zin dat dit advies ook moet worden ingewonnen als er geen beschikbare herplaatsingsplaatsen zijn vastgesteld.

De rechters waren ook van mening dat de raadpleging van personeelsvertegenwoordigers aan geen enkele formaliteit was onderworpen en zelfs per telefoonconferentie kon plaatsvinden (19-13.122).

Ten slotte vernietigde het Hof van Cassatie in het laatste arrest in hoger beroep nr. 19-11.974 het vonnis van de lagere rechtbanken die, door de artikelen L. 1226-2 en L. 1226-2-1 van het Arbeidswetboek strikt uit te leggen, de werkgever niet bestraften voor het niet nakomen van zijn verplichting om de personeelsvertegenwoordiging te raadplegen over de herindeling van een werknemer die arbeidsongeschikt was, op de enkele grond dat de ongeschiktheid een niet-beroepsmatige oorsprong had. Met andere woorden, het ontslag werd niet herkwalificeerd als een ontslag zonder werkelijke en ernstige reden.

Door de beslissing van het Hof van Beroep te vernietigen, besliste de Arbeidskamer van het Hof van Cassatie om de werkgever te bestraffen voor het niet raadplegen van personeelsvertegenwoordigers in het kader van een ontslag voor zowel niet-arbeidsgeschiktheid als arbeidsongeschiktheid.

In deze context was zij van mening dat "De niet-naleving van de bepalingen betreffende de herplaatsing van een werknemer die arbeidsongeschikt is verklaard ten gevolge van een ongeval of ziekte die geen verband houdt met zijn beroepsactiviteit, met inbegrip van de bepaling die de werkgever verplicht de personeelsvertegenwoordigers te raadplegen, heeft tot gevolg dat het ontslag geen werkelijke en ernstige reden heeft".

Als gevolg hiervan zijn er twee soorten sancties van toepassing: ofwel het ontslag wordt als nietig beschouwd als de ongeschiktheid van beroepsmatige aard is, ofwel het ontslag wordt als zonder werkelijke en ernstige reden beschouwd als de ongeschiktheid van niet-beroepsmatige aard is.